Rak tarczycy

Rak tarczycy należy do dziesięciu najczęściej rozpoznawanych nowotworów złośliwych u kobiet w Polsce. W 2016 r. zgłoszono 3332 nowych zachorowań na raka tarczycy u kobiet i 683 u mężczyzn. Z powodu raka tarczycy w 2016 r. w Polsce zmarło 220 kobiet i 108 mężczyzn.

Czynniki ryzyka

Na raka tarczycy można zachorować w każdym wieku, natomiast najwięcej zachorowań obserwuje się między 40. a 50. rokiem życia. Nie jest łatwo wskazać czynniki predysponujące do zachorowania na raka tarczycy. Sam fakt obecności guzków tarczycy jest czynnikiem sprzyjającym występowaniu raka tarczycy. U kobiet ryzyko zachorowania na raka tarczycy jest kilkukrotnie wyższe niż u mężczyzn. Ryzyko wzrasta także wraz z liczbą przebytych ciąż. Najlepiej poznanym zewnętrznym czynnikiem, który zwiększa ryzyko raka brodawkowatego tarczycy, jest ekspozycja na promieniowanie jonizujące. Obserwowano wzrost zachorowań na raka tarczycy u osób, które przeżyły wybuch jądrowy czy też przebyły napromienianie na obszar szyi w dzieciństwie.

Objawy

Rak tarczycy może przebiegać bezobjawowo i wtedy rozpoznanie stawiane jest na podstawie biopsji guzka przypadkowo wykrytego w badaniu USG. W części przypadków sam chory sam lub jego lekarz wykrywają twardy, nieruchomy guzek tarczycy, któremu mogą towarzyszyć powiększone szyjne węzły chłonne. W dużym zaawansowaniu choroby (zwłaszcza w raku niskozróżnicowanym) mogą pojawić się objawy związane z miejscowym rozrostem guza pod postacią duszności, chrypki, dysfagii (trudności w połykaniu), zespołu objawów wynikających z ucisku naczyń krwionośnych na szyi czy bólu szyi. Wystąpienie przerzutów odległych może manifestować się dusznością, męczliwością i osłabieniem przy występujących zmianach w płucach lub dolegliwościach bólowych, a także ze złamaniami patologicznymi u chorych cierpiących na rozsiew do kości.

Diagnostyka

Wskazaniami do badania ultrasonograficznego (USG) tarczycy są:

  • wyczuwalny guzek tarczycy lub powiększenie tarczycy (wole) albo guzek tarczycy uwidoczniony w innych badaniach obrazowych (na szczególną uwagę zasługuje wystąpienie guzka przed 20. rż. lub po 60. rż.);
  • powiększenie węzłów chłonnych szyi bez związku z infekcją;
  • rodzinny wywiad dotyczący raka tarczycy;
  • ekspozycja szyi na promieniowanie jonizujące w wywiadzie.

Badania USG tarczycy nie wykonuje się w ramach profilaktyki przesiewowej (w tym u osób bez powyższych wskazań).

Rozpoznanie raka tarczycy

Podstawowym badaniem służącym do rozpoznania raka tarczycy jest wykonanie biopsji cienkoigłowej. Nakłucie guzka tarczycy wykonywane jest pod kontrolą USG. Pozwala to na precyzyjne dobranie miejsca do biopsji.

Badania krwi nie są pomocne w rozpoznaniu raka tarczycy, poza oznaczeniem kalcytoniny (substancja wydzielana przez tarczycę). Znacznie podwyższone stężenie kalcytoniny silnie sugeruje rozpoznanie raka rdzeniastego tarczycy.

Leczenie

Podstawę leczenia stanowi operacyjne usunięcie całej tarczycy lub jednego jej płata, w zależności od wielkości guza.

Leczenie jodem promieniotwórczym

Leczenie uzupełniające prowadzi się jodem promieniotwórczym w zróżnicowanym raku tarczycy. Terapia ta ma udowodnioną skuteczność i ułatwia późniejsze monitorowanie chorych i wczesne wykrycie nawrotu choroby. Istnieje grupa chorych, której korzyści przynosi zastosowanie L-tyroksyny – hormonu wydzielanego przez tarczycę.

Rokowanie

Rokowanie jest w raku tarczycy dobre. Mimo obserwowanego w ostatnich latach wzrostu zachorowalności na raka tarczycy, liczba zgonów z jego powodu utrzymuje się na stałym i stosunkowo niskim poziomie. Wynika to z wczesnej diagnostyki oraz z coraz lepszych metod leczenia.