Rak jelita grubego jest nowotworem złośliwym rozwijającym się w okrężnicy, wyrostku robaczkowym lub odbytnicy. Z jego powodu na świecie umiera każdego roku około 655 000 osób. Najczęściej chorują mieszkańcy Europy Zachodniej i Ameryki Północnej, a najrzadziej Afryki i Azji.

Rak jelita grubego w Polsce zajmuje u mężczyzn i kobiet drugie miejsce pod względem zachorowań i zgonów na nowotwory złośliwe. W 2014 roku na raka jelita grubego zachorowało 17.742 Polaków ( 9861 zachorowań u mężczyzn i 7881 u kobiet), a zmarło z jego powodu 11.165 osób ( 6299 mężczyzn i 4866 kobiet). Liczba z zachorowań i zgonów z powodu raka jelita grubego stale wzrasta.

Twoje ryzyko zachorowania na raka jelita grubego jest powyżej przeciętnej jeśli:

– krewni chorowali na raka jelita grubego;

– krewni mieli stwierdzone niektóre choroby jelit  (polipowatość rodzinna, choroba Krohna);

– masz więcej niż 50 lat;

– cierpisz na chroniczne zaparcia lub biegunki;

– twoje pożywienie zawiera zbyt mało warzyw i owoców oraz błonnika, a zbyt wiele tłuszczu;

– masz nadwagę i zażywasz zbyt mało ruchu;

– pijesz zbyt dużo alkoholu;

– poprzednio byłaś leczona na raka piersi albo trzonu macicy.

JAK ZAPOBIEGAĆ RAKOWI JELITA GRUBEGO?

Zasadnicze znaczenie ma sposób odżywiania. Właściwa dieta powinna zawierać mało tłuszczu, ale wiele witamin i błonnika. Udowodniono, że tłuszcze zwiększają ryzyko zachorowania na raka jelita grubego. Mechanizm działania jest wieloraki: tłuszcze zwiększają ogólną ilość kalorii (wolne rodniki), powodują zwiększenie ilości kwasów żółciowych, tworzą tzw. hormony tkankowe- prostaglandyny (np. PGE2), które pobudzają komórki nowotworowe oraz mogą tworzyć mydła w jelicie, co ułatwia wchłanianie właściwych czynników rakotwórczych.

Ograniczajmy spożywanie tłuszczów (nie więcej niż 30% ogółu kalorii), zwłaszcza zwierzęcych, zwracając uwagę na „tłuszcze ukryte”, np. kiełbasy, gotowe posiłki do podgrzewania. Czekolady mogą stanowić prawdziwe bomby tłuszczowe. Czytanie etykiet powinno być lekturą obowiązkową.

BŁONNIK

Błonnik, który znajduje się m.in. w warzywach, owocach i ciemnym pieczywie, zmniejsza ryzyko zachorowania na raka jelita grubego m.in. poprzez wchłanianie czynników rakotwórczych, przyspieszanie perystaltyki (czynniki rakotwórcze krócej stykają się z jelitem) oraz jest „nośnikiem” witamin i soli mineralnych. Zaleca się spożywanie ok. 30g czystego błonnika dziennie.

Oznacza to, że każdy posiłek powinien zawierać produkt pełnoziarnisty (pieczywo pełnoziarniste, np. chleb żytni razowy, brązowy ryż, kasza jaglana i gryczana, płatki owsiane, otręby pszenne, brązowy makaron, np. żytni, musli, ), owoce, warzywa. Zaleca się jedzenie świeżych warzyw i owoców 5 razy dziennie.

WITAMINY

Można uniknąć jednej trzeciej, a nawet połowę zachorowań na nowotwory, zwiększając spożycie owoców i warzyw, które są bogate w witaminy. Szczególnie ważne jest spożywanie witamin : A, C i E ze względu na ich działanie przeciwutleniające , chroniące komórki organizmu przed działaniami wolnych rodników (agresywnych związków tlenu).

Nadmiar tłuszczów, spaliny samochodowe, promieniowanie ultrafioletowe, dym papierosowy, promieniowanie radioaktywne powodują wzmożone wytwarzanie wolnych rodników, dlatego nasz organizm tak bardzo potrzebuje osłony witaminowej.

WAPŃ

Wapń chroni błonę śluzową jelit wiążąc m.in. uszkadzające tę błonę substancje- kwasy żółciowe i wolne kwasy tłuszczowe. Doskonałym źródłem wapnia są np. owoce strączkowe, soja, amarantu, suszone owoce (głównie figi), migdały, orzechy, brokuły, jarmuż, natka pietruszki,  kapusta. Bardzo dobrze jest pić niegazowaną wodę mineralną o dużej zawartości wapnia.

 

AKTYWNOŚĆ FIZYCZNA

Badania przeprowadzone w Skandynawii wykazały, że środkiem chroniącym przed zachorowaniem na nowotwory, w tym raka jelita grubego jest zażywanie ruchu. Według tych badań dzięki poświęceniu zaledwie pół godziny dziennie na umiarkowany ruch, można obniżyć ryzyko wystąpienia raka jelita grubego o 15-20%.

BADANIA PROFILAKTYCZNE

Od 40 roku życia u osób z zaburzeniami przewodu pokarmowego i u osób z czynnikami zwiększonego ryzyka, zaleca się:

– badanie palcem przez odbytnicę przez lekarza. Ponad 10% wszystkich nowotworów jelita grubego można wykryć dzięki temu prostemu badaniu. U kobiet, w czasie badania   profilaktycznego, ginekolog powinien wykonać również to badanie.

Od 50 roku życia zaleca się:

  • coroczne badania przez kiszkę stolcową, przez lekarza;
  • kolonoskopię – badanie dolnego odcinka przewodu pokarmowego polegające na oglądaniu wnętrza jelita grubego. Polega ona na wprowadzeniu przez odbyt specjalnego wziernika zakończonego kamerą i przesłaniu obrazu na zewnątrz. Podczas kolonoskopii można pobierać wycinki błony śluzowej jelita grubego do badań histopatologicznych, a także wykonywać drobne zabiegi, np. usuwanie pojedynczych polipów).

KIEDY NATYCHMIAST NALEŻY ZGŁOSIĆ SIĘ DO LEKARZA?

Objawami stanów przedrakowych lub raka jelita grubego mogą być:

– długotrwałe biegunki i zaparcia;

– naprzemienne biegunki i zaparcia;

– skurczowe, nawrotowe bóle brzucha;

– podbarwiony krwią stolec;

– krwawienie z odbytu;

– zmniejszenie średnicy wydawanego kału do średnicy np. ołówka.

Pozostałe artykuły