Badania przesiewowe, zwane skryningiem, mają ogromne  znaczenie dla zmniejszenia umieralności z powodu raka piersi i raka szyjki macicy.
W raku piersi, przy obecnych technikach przesiewowych (mammografia), możemy wykryć w okresie przedklinicznym wczesne zmiany nowotworowe. Natomiast w innych nowotworach dostępne testy przesiewowe pozwalają na wykrycie zmian przednowotworowych (rak szyjki macicy) i przez ich wyleczenie zapobiec powstaniu nowotworu.

Zawsze należy zaczynać od samobadania piersi, które powinno być prowadzone przez kobiety bez względu na wiek. Dodatkowe badania przesiewowe wskazane są po 40-tym roku życia, kiedy ryzyko zachorowania na raka piersi jest większe oraz dla kobiet z grup podwyższonego ryzyka (np. gdy występowały zachorowania na raka piersi w najbliższej rodzinie).

Najbardziej czułym i specyficznym badaniem w zwalczaniu raka piersi jest mammografia. Pozwala na wykrycie guzków lub innych nieprawidłowości piersi na etapie, kiedy nie są one wyczuwalne przez kobietę lub lekarza, co bardzo istotnie zwiększa szansę wyleczenia. Mammografia może wykryć ognisko raka mniejsze niż 5 mm, ale również pozwala stwierdzić zmiany, które nie są jeszcze guzkiem, a jedynie zmianą struktury tkanek (tzw. struktury promieniste) lub jedynie charakterystyczny kształt, wielkość i ułożenie mikrozwapnień w tkance piersi. W Polsce bezpłatne badania przesiewowe wykonywane są u kobiet w wieku 50-69 lat.

WSKAZANIA DO WYKONANIA BADANIA

  • U kobiet od 40 roku życia. Przerwa pomiędzy badaniami powinna wynosić 2 lata; po 50 roku życia powinno wykonywać się mammografię raz w roku.
  • U kobiet poniżej 40 roku życia ze zwiększonym ryzykiem raka sutka (np. występowanie raka sutka w rodzinie, dysplazja gruczołu piersiowego).
  • Przed rozpoczęciem terapii hormonalnej.
  • W przypadku podejrzenia zmiany w sutku: guz, wciągnięcie brodawki lub skóry, wyciek z brodawki, ograniczone bóle, torbiel, karcinofobia.
  • Po amputacji sutka jako badanie kontrolne.

Wczesne wykrywanie raka szyjki macicy

Głównym czynnikiem decydującym o szansach wyleczenia raka szyjki macicy jest jego wczesne rozpoznanie. Szanse wyleczenia wczesnych stadiów tego nowotworu sięgają niemal 100%. Dlatego tak ważne jest regularne wykonywanie badań cytologicznych. Istotą badania jest ocena komórek nabłonka szyki macicy znajdujących się w rozmazie pobranym przez lekarza ginekologa. U kobiet, które rozpoczęły współżycie płciowe, prawidłowa cytologia może być również wskazaniem do wykonania szczepienia przeciwko HPV.

Minimalna częstotliwość wykonywania cytologii:

  • pierwsze badanie – nie później niż po 3 latach od inicjacji seksualnej lub w 21. roku życia
  • do ukończenia 30. roku życia – raz w roku
  • po 30. roku życia – raz na 3 lata (pod warunkiem, że wynik badania jest prawidłowy)

Jeśli wyniki ostatnich badań były prawidłowe, wykonywania cytologii można zaprzestać po ukończeniu 70. roku życia.

Pozostałe artykuły