Każdy z nas chciałby jak najdłużej cieszyć dobrym zdrowiem, by w pełni korzystać z życia. Od dawna wiadomo, że jednym ze sposobów na utrzymanie kondycji jest właściwe odżywianie. Profilaktyka ma o wiele szersze znaczenie w ochronie zdrowia, niż leczenie. Prewencja, czyli zapobieganie powstawaniu i rozwojowi choroby, stanie się bez wątpienia w niedalekiej przyszłości najważniejsza.

Profilaktyka jest szczególnie istotna w przypadku choroby nowotworowej. Powinniśmy zdawać sobie sprawę z tego, co nam szkodzi i w miarę możliwości tego unikać. Nie możemy wiele poradzić na zanieczyszczenia środowiska, w którym żyjemy, ale unikanie palenia tytoniu czy nadużywania alkoholu leży w naszej mocy. Tylko od nas zależy również, czy znajdziemy czas na kontrolne badania lekarskie. Są to rzeczy tak ważne, że nie wolno ich lekceważyć. Mamy również wpływ na jeszcze jedną, kluczową dla zdrowia sprawę – sposób odżywiania się.

Już w czasach przed naszą erą Hipokrates stwierdził, że pokarm powinien być zarazem lekarstwem. Współcześni uczeni dochodzą do takich samych wniosków. To, co jemy, w znacznym stopniu warunkuje stan naszego organizmu. Ocenia się, że wpływowi odżywiania  można przypisać około 30-35% wszystkich nowotworów, zarówno jeśli chodzi o zanieczyszczenia żywności, dietę jak i zwyczaje żywieniowe. Czynnikami ryzyka wynikającymi ze sposobu odżywiania są: ogólne ilości kalorii, skład pożywienia, skażenie żywności i wody, nieprawidłowe przechowywanie oraz przygotowanie żywności.

Należy zatem przy wyborze owoców i warzyw kierować ich gatunkiem i świeżością. Ponadto zaleca się ograniczyć spożywanie peklowanych wyrobów mięsnych oraz produktów spożywczych konserwowanych, które są źródłem azotanów i azotynów. Przede wszystkim jednak należy skrócić czas gotowania i smażenia. Warto również ograniczyć spożywanie solonych potraw. Bardzo groźnym zanieczyszczeniem żywności jest skażenie pleśnią. Powinniśmy wyrzucać spleśniałą żywność, jak również jej, zdawałoby się, zdrowe jeszcze kawałki, ponieważ pleśń nie zawsze jest możliwa do zauważenia. Ponadto zaleca się znaczne ograniczenie spożywania podrobów, a zwłaszcza wątroby i nerek. Warto ograniczyć używanie sztucznych środków słodzących i stosować zamiast nich zamienniki cukru, np. ksylitol. Trzeba także odpowiednio przechowywać żywność, np. ugotowane jarzyny ( także ziemniaki) lepiej trzymać w lodówce.

Badania porównawcze nad sposobami odżywiania pozwoliły na wyodrębnienie grupy nowotworów dietozależnych. Populacje, których dieta jest bogata w błonnik i witaminy, charakteryzują się niższą zachorowalnością na raka jelita grubego.

Ograniczenie ilości spożywanych kalorii i tłuszczów może być pomocne w zapobieganiu nowotworom.

Witaminy i pierwiastki śladowe maja istotny wpływ na zmniejszenie rakotwórczego działania karcynogennych substancji pochodzących z pożywienia lub otaczającego środowiska. Szczególne znaczenie w zapobieganiu nowotworom złośliwym przypisuje się witaminom A, C i E (przeciwutleniacze).

Stwierdzono, że:

Beta-karoten – naturalny prekursor witaminy A (retinol), neutralizuje szkodliwe działanie wolnych rodników, które mogą przyczyniać się do powstawania wielu chorób, w tym nowotworów. Działa zapobiegawczo w przypadkach bardzo wczesnych okresów przednowotworowych. Zaobserwowało związek między występowaniem nowotworu płuca, żołądka i nosogardzieli, a niedoborem witaminy A.

Witamina C – chroni komórki przed atakiem wolnych rodników, może przerwać lub ograniczyć proces tworzenia się nitrozaminy w żołądku, a tym samym zmniejszyć ryzyko rozwoju raka żołądka.

Witamina E – chroni materiał genetyczny przed uszkodzeniem przez substancje rakotwórcze, ponieważ zmniejsza ilość wolnych rodników w trakcie komórkowej przemiany materii.

Wszystkie powyższe dane wskazują, że niedobory niektórych witamin (A, C, E) mogą mieć szczególne znaczenie w odniesieniu do profilaktyki chorób nowotworowych, a ich brak może zwiększyć ryzyko rakotwórcze. Ponadto dowiedziono, że niedobór pierwiastków śladowych, takich jak selen, cynk, żelazo, magnez może także podnieść to ryzyko. Stwierdzono, że selen wspomaga właściwości antyoksydantów, przez co pośrednio zapobiega uszkodzeniom komórek, błon komórkowych oraz kodu DNA. Do dziś ustalono tylko niektóre ogólne zalecenia odnośnie prewencji nowotworów, takie jak: zmniejszenie spożycia tłuszczów i tłustego mięsa, zwiększenie spożycia świeżych owoców oraz warzyw. Wskazane byłoby zatem stosowanie na co dzień prostej zasady: 30-30-500-500.

Dziennie oznacza to: nie więcej niż 30% kalorii w tłuszczu, co najmniej 30% błonnika dziennie, 500g owoców owoców i warzyw oraz 500 ml (g) chudych produktów mlecznych, takich jak: kefiry, jogurty, twarogi.

Współczesna medycyna, aby ratować nasze zdrowie i życie, potrafi zrobić bardzo wiele, ale jeszcze więcej zależy od nas. Choroby cywilizacyjne występują u coraz większej ilości osób, starajmy się wiedzieć o nich coraz więcej. Systematycznie próbujmy zmieniać styl życia. Jeśli zjemy na obiad zbyt tłuste mięso, na kolację zjedzmy chleb gruboziarnisty, dużo jarzyn, zrewidujmy plan dnia, zrezygnujmy z ciastka. Jeśli palimy, znajdźmy nasz indywidualny sposób na rzucenie palenia. Jeśli mamy nadwagę, pomyślmy, z czego w jadłospisie moglibyśmy zrezygnować. Jeżeli zaczniemy tracić wagę, to zmotywuje nas to do pozbycia się innych niewłaściwych przyzwyczajeń.

  • Dbaj o różnorodność spożywanych produktów.
  • Strzeż się nadwagi i otyłości, bądź aktywny ruchowo.
  • Produkty zbożowe powinny być dla Ciebie głównym źródłem kalorii.
  • Spożywaj codziennie co najmniej dwie duże szklanki chudego mleka. Mleko można zastąpić jogurtem, kefirem, twarogiem.
  • Mięso spożywaj z umiarem.
  • Spożywaj codziennie dużo warzyw i owoców.
  • Ograniczaj spożywanie tłuszczów, w szczególności zwierzęcych, a także wszelkich produktów zawierających cholesterol.
  • Zachowaj umiar w spożyciu cukru i słodyczy.
  • Ograniczaj spożycie soli.
  • Unikaj alkoholu

Pozostałe artykuły