Według Światowej Organizacji Zdrowia rak płuc jest najczęściej występującym nowotworem złośliwym na świecie. Co roku stwierdza się około 1,3 mln nowych zachorowań.

W Polsce od kilku lat liczba zachorowań na ten nowotwór stale wzrasta i wynosi obecnie około 23 tys. rocznie. Prawie tyle samo osób umiera w Polsce na raka płuc. Oznacza to, że choroba ta zabija więcej osób niż rak piersi, prostaty, jelita, wątroby, nerek i czerniak razem wzięte.

Tylko nie pal…

Profilaktyka pierwotna obejmuje wszelkie działania, które zapobiegają rozwojowi nowotworu. Zwalczanie raka płuc polega przede wszystkim na niepaleniu tytoniu oraz na ochronie przed paleniem biernym.

Jedną z metod walki z tym nałogiem jest ograniczenie lub zakaz reklamy wyrobów tytoniowych obowiązujący między innymi w Unii Europejskiej. Istnieje także obowiązek umieszczania przez producentów napisów ostrzegawczych na opakowaniach tych wyrobów. Ryzyko zachorowania na raka płuc zmniejsza się o połowę już po 5 latach od momentu rzucenia palenia, a po 10-15 latach jest ono tak niskie jak u osób, które nigdy nie paliły.

Bitwa z rakiem płuc wcale nie musi być przegrana. Nadzieją może stać się wczesne wykrywanie choroby, tzw. profilaktyka wtórna, polegająca na regularnym badaniu osób zdrowych, bez objawów, za to znajdujących się w tzw. grupie ryzyka.

Istnieje kilka czynników ryzyka, które mogą zwiększyć prawdopodobieństwo zachorowania. Głównym jest palenie tytoniu. Rak ten najczęściej występuje (w 9 na 10 przypadków zachorowań) u palaczy lub osób, które przebywają w otoczeniu palących. Na przykład jeśli ktoś wypala 20 papierosów dziennie przez 40 lat, to jest około 8 razy bardziej narażony na ryzyko zachorowania na raka płuc niż osoba, która paliła 40 papierosów dziennie przez 20 lat. U biernych palaczy ryzyko zachorowania na raka płuc wzrasta o około 25% (dotyczy małżonków osób palących) i o około 17% w przypadku osób, które są narażone na przebywanie w dymie tytoniowym w pracy.

Inne zagrożenia
Kolejnym istotnym czynnikiem ryzyka zachorowania na raka płuc jest ekspozycja na azbest. Osoby, które miały lub mają kontakt z tym materiałem i są jednocześnie palaczami tytoniu, są od 60 do 90 razy bardziej narażone na zachorowanie na raka płuc i około siedmiokrotnie bardziej zagrożone prawdopodobieństwem zgonu z powodu tej choroby w porównaniu z ogólną populacją.

Innymi substancjami karcynogennymi są: niektóre gazy (np. radon), metale ciężkie (chrom, nikiel), paliwa (np. benzyna), spaliny silników wysokoprężnych. Czynnikiem, który może mieć wpływ na wzrost zachorowalności na raka płuc, jest zanieczyszczenie środowiska. Pewną rolę odgrywają także czynniki genetyczne. U osób, u których w rodzinie występowały przypadki raka płuc, ryzyko zachorowania jest większe.

Pamiętaj o badaniach
Rak płuc przebiega często w sposób bezobjawowy. Charakterystyczne objawy pojawiają się zwykle późno, dlatego rozpoznanie następuje najczęściej już w zaawansowanej fazie choroby. Zaledwie 13% zachorowań udaje się wykryć na tyle wcześnie, by można było podjąć leczenie chirurgiczne. Istnieje kilka sposobów wykrywania raka płuc. Do podstawowych metod zaliczamy: zdjęcie rentgenowskie klatki piersiowej, badanie cytologiczne plwociny oraz bronchoskopię. U Pacjentów zagrożonych rozwojem raka płuc zaleca się stosowanie tomografii komputerowej jako metody przesiewowej, która pozwala wykryć nawet niewielkie zmiany.

Sposoby leczenia
Istnieją trzy standardowe metody leczenia chorych na raka płuc: leczenie chirurgiczne (operacyjne), radioterapia (napromienianie) oraz chemioterapia. W zależności od rodzaju nowotworu, stopnia rozwoju choroby, ogólnego stanu zdrowia oraz wieku chorego można zastosować jedną lub więcej z wyżej wymienionych metod. W I i II stopniu zaawansowania choroby stosuje się leczenie operacyjne oraz chemioterapię po zabiegu. W stopniu IIIA – leczenie operacyjne oraz ewentualnie chemioterapię lub radioterapię przed operacją. W stopniu IIIB – radioterapię, która może być ewentualnie połączona z chemioterapią. Natomiast w IV stopniu zaawansowania choroby stosujemy chemioterapię paliatywną lub tylko leczenie objawowe.

W zaawansowanym niedrobnokomórkowym raku płuc chemioterapia jest metodą leczenia pierwszego rzutu. Może być stosowana zarówno z radioterapią (wydłuża przeżycie, ale zwiększa toksyczność leczenia) lub bez niej, w zależności od sytuacji chorego. Radioterapia jest metodą leczenia u chorych niezakwalifikowanych z różnych względów do operacji. W ich przypadku stosuje się radioterapię radykalną, której celem jest całkowite zniszczenie komórek nowotworowych, oraz radioterapię paliatywną, której celem jest zmniejszenie wymiarów guza i poprawa komfortu życia Pacjenta.

Konsultacja: prof. dr hab. Zbigniew Wronkowski, onkolog LUX MED, Prezes Polskiego Komitetu Zwalczania Raka

Warto wiedzieć

Objawy, które powinny zmusić nas do pilnej wizyty u lekarza:

przewlekły, utrzymujący się kaszel z odksztuszaniem wydzieliny; pojawienie się krwi w plwocinie; duszność; chrypka; utrata apetytu i spadek wagi; bóle w klatce piersiowej; płytki oddech i trudności z oddychaniem; gorączka pojawiająca się bez racjonalnego powodu; świszczący oddech; powtarzające się zapalenia oskrzeli i płuc.

Jeśli chcesz zminimalizować ryzyko zachorowania na raka płuc, nie pal. Jeśli palisz, rzuć ten nałóg.

Pozostałe artykuły